Wielkopolskie Centrum Onkologii

W Wielkopolskim Centrum Onkologii prowadzi się pełne leczenie skojarzone nowotworów: chirurgiczne, radioterapię, chemioterapię i hormonoterapię. Rocznie hospitalizowanych jest 14 000 chorych, wykonuje się 4500 operacji oraz 8000 zabiegów ambulatoryjnych, radioterapii (włącznie z brachyterapią) poddawanych jest ponad 7000 chorych, leczeniem systemowym (chemioterapią) objętych jest 4400 chorych, a ambulatoryjnie leczonych jest blisko 10 000 pacjentów.  W poradniach przyszpitalnych specjalistyczne porady onkologiczne udzielane są blisko 150 000 pacjentom rocznie.

Chirurgia onkologiczna

Metodami chirurgii onkologicznej leczone są w Centrum stany przednowotworowe i nowotwory skóry, tkanek miękkich i kości, nowotwory głowy i szyi, nowotwory płuc i ściany klatki piersiowej, stany przednowotworowe i nowotwory przewodu pokarmowego i jamy brzusznej, nowotwory ginekologiczne, stany przednowotworowe i nowotwory gruczołu piersiowego, niektóre nowotwory narządów moczowo-płciowych. Prowadzone jest także leczenie operacyjne i termoablacja przerzutów nowotworowych do wątroby oraz leczenie operacyjne przerzutów do płuc.

Obecnie prowadzone działalność lecznicza szpitala realizowana jest na kilku oddziałach dysponujących łącznie 158 łóżkami: na I Oddziale Chirurgii Onkologicznej i Ogólnej (Ordynator prof. Paweł Murawa) i II Oddziale Chirurgii Onkologicznej (Ordynator dr med. Marek Teresiak), Oddziale Chirurgii Nowotworów Głowy i Szyi i Onkologii Laryngologicznej (Ordynator prof. Wojciech Golusiński) oraz Oddziale Radioterapii i Onkologii Ginekologicznej (ordynator dr hab. Andrzej Roszak).
 
Centrum posiada nowoczesny Centralny Blok Operacyjny (kierownik dr med. Stefan Stamm) oraz Centralną Sterylizację (kierownik mgr Anna Bojanowska-Juste).

Wielkopolskie Centrum Onkologii specjalizuje się w leczeniu nowotworów gruczołu piersiowego. Tu rozpoczęła swoją działalność pierwsza w kraju Pracownia Biopsji Mammotomicznej, dysponująca nowoczesnym stereotaktycznym aparatem mammotomicznym. Urządzenie to umożliwia ambulatoryjne, miniinwazyjne, w znieczuleniu miejscowym, pobranie materiału diagnostycznego ze zmian niepalpacyjnych w piersi, wykrytych mammograficznie. W ciągu zaledwie pięciu lat funkcjonowania pracowni wykonano 3000 takich zabiegów, dzięki którym rozpoznano 225 raków inwazyjnych piersi, 180 raków przedinwazyjnych (DCIS) oraz 143 stany przedrakowe (ADH).

W leczeniu raka piersi na szeroką skalę wprowadzono metody oszczędzające oraz amputację z jednoczasową rekonstrukcją. Rozszerzono znacznie zakres zabiegów rekonstrukcyjnych po operacjach nowotworów, które wykonywane są jednoczasowo. Dzięki temu pacjent poddany okaleczającym zabiegom chirurgicznym wychodzi do domu bez szpecących blizn i defektów kosmetycznych.

W Centrum po raz pierwszy w kraju zespół prof. Pawła Murawy (ordynator I Oddziału Chirurgii Onkologicznej i Ogólnej) wraz z zespołem prof. Wojciecha Golusińskiego (ordynator Oddziału Chirurgii Nowotworów Głowy i Szyi i Onkologii Laryngologicznej) wykonał resekcję przełyku bez otwierania klatki piersiowej oraz jako pierwszy w Wielkopolsce   resekcję przełyku według Akiyamy. W 1997 r. wprowadzono metodę paliatywnego udrażniania przełyku za pomocą lasera Nd-Yag. Dzięki współpracy  z Kliniką Gastroeneterologii w Monachium wprowadzono natomiast metody laseroterapii. Obecnie WCO jest jedynym ośrodkiem laseroterapii przewodu pokarmowego w Wielkopolsce i województwie lubuskim.
WCO jako jeden z pierwszych szpitali w kraju wprowadził ocenę układu chłonnego poprzez biopsję węzła wartowniczego. Metoda ta, pozwalająca uniknąć usunięcia regionalnych węzłów chłonnych, stosowana  jest zwłaszcza w leczeniu czerniaka i raka piersi.

Metoda biopsji węzła wartowniczego została wprowadzona także do leczenia chorych na raka jelita grubego. Obecnie zespół prof. Murawy realizuje projekt finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pt: „Znaczenie biopsji węzła wartownika dla określenia stopnia zaawansowania procesu nowotworowego u chorych z rakiem jelita grubego. Wpływ adjuwantowej chemioterapii na wyniki odległe u chorych z wykrytymi mikroprzerzutami w węzłach wartowniczych”. W 2008 r. na zaproszenie Centrum pokazową operację resekcji odbytnicy wraz z całkowitym wycięciem mezorectum przeprowadził autor tej metody, prof. R.H. Heald z Wielkiej Brytanii.

Dzięki współpracy interdyscyplinarnej, w szczególności ze specjalistami radioterapii, pacjenci z rakiem odbytnicy poddawani są w Centrum leczeniu z wykorzystaniem napromieniania przedoperacyjnego. Pozwoliło to zwiększyć liczbę operowanych chorych, u których można zaoszczędzić zwieracze.

Oddział Chirurgii Onkologicznej II kierowany przez dr. Marka Teresiaka, który jako pierwszy w Poznaniu, wprowadził w 1994 r. leczenie chirurgiczne przerzutów nowotworowych do płuc.

Utworzony w 2007 r. Oddział Nowotworów Głowy i Szyi i Onkologii Laryngologicznej, kierowany przez prof. Wojciecha Golusińskiego, łączy możliwości laryngologii, chirurgii szczękowo-twarzowej, neurochirurgii, chirurgii tkanek miękkich głowy i szyi.

Na oddziale leczeni są głównie pacjenci z nowotworami języka, dna jamy ustnej, migdałka, gardła środkowego gardła dolnego, krtani, nowotwory szczęki, oczodołu, podstawy czaszki, tarczycy oraz części szyjnej przełyku. Ze względu na lokalizację nowotwory te najłatwiej przekraczają granice poszczególnych specjalności lekarskich, dlatego zarówno diagnozowanie, jak i leczenie wymaga odpowiedniego sprzętu, a przede wszystkim wielkich umiejętności zespołów lekarskich.

Nowoczesnym uzupełnieniem leczenia chirurgicznego w Centrum jest radioterapia śródoperacyjna, prowadzona za pomocą akceleratora elektronów umieszczonego bezpośrednio na bloku operacyjnym. Taka forma terapii pozwala na bezpośrednie napromienianie tkanek zogniskowaną dawką, co zmniejsza częstość występowania wznów miejscowych. Zastosowanie powyższej metody pozwala również na skrócenie okresu radioterapii pooperacyjnej.

Radioterapia

Wielkopolskie Centrum Onkologii jest jednym z 10 ośrodków referencyjnych w Polsce w zakresie radioterapii. Liczba udzielanych tu świadczeń systematycznie wzrasta: w 2007 r. wykonano ponad siedem tysięcy procedur (dane łączne obejmują procedury brachyterapeutyczne oraz teleterapię).

W WCO do napromieniania wykorzystuje się trójwymiarowe wysokospecjalistyczne techniki konformalne, pozwalające dostosować rozkład dawek promieniowania do indywidualnych cech anatomicznych pacjenta. Radioterapią leczeni są chorzy na nowotwory złośliwe głowy i szyi, gruczołu piersiowego, układu pokarmowego, moczowo-płciowego i nerwowego, płuca, skóry, systemowe nowotwory złośliwe oraz mięsaki tkanek miękkich i kości. Centrum posiada najnowocześniejsze wysokospecjalistyczne akceleratory liniowe umożliwiające podanie jak najwyższej dawki w guzie z zaoszczędzeniem otaczających tkanek zdrowych. Obecnie Centrum dysponuje siedmioma aparatami do napromieniania, w tym jednym do tomoterapii.

Centrum prowadzi leczenie stereotaktyczne (radioterapię bardzo wąskimi wiązkami umożliwiającą podanie precyzyjnie dawki) pacjentów z guzami mózgu i innych części ciała, a także TBI – napromienianie całego ciała (od 1993 r.), TSEI – napromienianie całej skóry (od 2001 r.), IMRT – radioterapię z modulacją intensywności wiązki terapeutycznej (od 2003 r.), brachyterapię prostaty z planowaniem leczenia w czasie rzeczywistym (od 2006 r.), hipertermię (od 2006 r.), brachyterapię prostaty z wykorzystaniem implantów stałych (od 2008 r.) oraz tomoterapię (od końca 2008 r.).

Ze względu na wzrastającą wciąż liczbę zachorowań na nowotwory w rejonie w którym opiekę onkologiczną sprawuje WCO, w 2008 r. władze samorządowe województwa wielkopolskiego podjęły decyzję o budowie ośrodków radioterapii w dawnych miastach wojewódzkich Wielkopolski. W pierwszej kolejności planowana jest budowa filii Wielkopolskiego Centrum Onkologii w Kaliszu i Pile.

Chemioterapia

Jedną z metod leczenia stosowaną w Centrum jest chemioterapia. Oddział Chemioterapii Wielkopolskiego Centrum Onkologii (ordynator dr med. Jerzy Załuski), liczący 35 łóżek, prowadzi leczenie wszystkich nowotworów złośliwych (z wyjątkiem nowotworów płuc). Zdecydowaną większość pacjentów stanowią chorzy, u których rozpoznano raka piersi, jelita grubego lub jądra. Na oddziale stosowane jest leczenie bardzo nowoczesnymi cytostatykami dzięki kontraktom z Narodowym Funduszem Zdrowia, jak również dzięki udziałowi w badaniach klinicznych II i III fazy, w ramach których firmy sponsorujące zobowiązane są dostarczyć badany lek, w 2007 r. w Oddziale Chemioterapii leczonych było cytostatykami 4400 chorych oraz wykonano ponad 10 tysięcy podań leków w warunkach ambulatoryjnych.

Standard leczenia na Oddziale nie odbiega w istotny sposób od poziomu w czołowych jednostkach zagranicznych.
     
Chorymi mieszkający w Poznaniu lub okolicy zajmuje się Pododdział Onkologii Klinicznej (ambulatoryjny) dysponujący dwunastoma stanowiskami do podawania leków.

Diagnostyka obrazowa

Wielkopolskie Centrum Onkologii stosuje najnowocześniejsze metody diagnostyki obrazowej, pozwalające na obrazowanie złośliwych i łagodnych zmian. Wczesne zobrazowanie ogniska chorobowego w ciele pacjenta jest kluczowe dla właściwego rozpoznania oraz odpowiednio przeprowadzonego leczenia. Kompleksową diagnostykę tymi metodami przeprowadza Zakład Radiologii (kierownik dr n med. Ewa Wierzchosławska) oraz Zakład Medycyny Nuklearnej (kierownik dr n med. Witold Cholewiński). Centrum oferuje szeroki wachlarz badań – od podstawowych badań radiologicznych i ultrasonograficznych po wysoce specjalistyczne tomograficzne techniki obrazowania molekularnego; a dzięki interdyscyplinarnej ocenie wyników badań przez specjalistów radiologii, medycyny nuklearnej i radioterapii możliwe jest postawienie właściwej diagnozy oraz podjęcie najkorzystniejszych strategii leczniczych.

Zakres dostępnych badań obejmuje techniki obrazowania morfologicznego (ultrasonografia, RTG, mammografia, tomografia komputerowa), obrazowania funkcjonalnego (medycyna nuklearna) oraz trójwymiarowych technik obrazowania molekularnego (MRI, PET/CT) pozwalających na wykrywanie bardzo wczesnych stadium procesów nowotworowych.

W zakresie diagnostyki obrazowej realizowane jest także planowanie radioterapii oraz interdyscyplinarne techniki znakowania węzłów chłonnych przed zabiegami chirurgicznymi nowotworów piersi i czerniaka złośliwego.

Diagnostyka i immunologia nowotworów

W Wielkopolskim Centrum Onkologii opieką objęto nie tylko chorych, ale także rodziny genetycznie obciążone nowotworami wystąpieniem zmian nowotworowych. Zakład Diagnostyki i Immunologii Nowotworów (kierownik prof. Andrzej Mackiewicz) prowadzi dla nich poradnictwo oraz diagnostykę molekularną. Identyfikacją osób należących do grupy bardzo wysokiego ryzyka zachorowań na nowotwory dziedziczne zajmuje się Poradnia Genetyki Onkologicznej. W Pracowni Genetyki Nowotworów dokonuje się analiz genów w rodzinach, w których występują nowotwory dziedziczne, natomiast w Pracowni Cytometrii diagnozuje się nowotwory hematologiczne oraz niedobory odporności.

W WCO prowadzi się również badania mające na celu opracowanie nowych metod leczenia nowotworów, w tym terapeutyków i zastosowanie ich u chorych (translational research). Ogniskują się one na badaniach molekularnego podłoża nowotworzenia, w tym nowotworów dziedzicznych, badaniach przedklinicznych (na modelach zwierzęcych) oraz klinicznych nowych leków.
      
Od prawie 15 lat jest rozwijana i testowana u chorych tzw. lecznicza szczepionka czerniakowa (GMTV- genetically modified tumor vaccine) – pierwszy polski lek tzw. zaawansowanych technologii (Pracownia Immunologii). Obecnie szczepionka znajduje się w fazie komercjalizacji i oczekiwania na rejestrację oraz dopuszczenie do obrotu. Dotychczas leczonych nią było około 500 chorych. Ponadto prowadzone są prace przedkliniczne nad rozwojem leczniczej szczepionki na raka nerki i stercza. Centrum prowadzi również badania nad wpływem promieniowania gamma na komórkę i organizm, roli komórek naczyń krwionośnych w rozwoju nowotworu oraz mechanizmami wyłączenia układu obronnego człowieka przez nowotwór. Ponadto testowane są w celu rejestracji przeciwczerniakowe leki najnowszej generacji.

W ostatnich latach znacznie rozszerzyła się działalność w zakresie diagnostyki jelita grubego. Centrum przystąpiło do ogólnopolskiego programu wczesnego wykrywania tego nowotworu: Poradnia Endoskopii przeprowadza profilaktyczną endoskopię, natomiast Poradnia Genetyki Onkologicznej – dwumodułowy program wczesnego wykrywania i prewencji nowotworów złośliwych w rodzinach wysokiego ryzyka zachorowania na raka piersi i raka jajnika oraz na raka jelita grubego i błony śluzowej trzonu macicy.

Oddział Terapii Genowej, którego otwarcie planowane jest na koniec 2009 r., dodatkowo zapewni pacjentom najnowocześniejsze metody leczenia genetycznego nowotworów.