Serwis internetowy zrealizowany ze środków Ministerstwa Zdrowia w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych. Zadanie: Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi

Zasady samobadania piersi

Kobiety, które regularnie (raz w miesiącu) przeprowadzaja samobadanie piersi mogą wykryć guz wielkości około 1 cm. Guz wielkości do 2 cm, który okazałby się zmianą złośliwą jest zwykle nowotworem w I stopniu zaawansowania i jest prawie w 100% wyleczalny. Najlepszym momentem do przeprowadzenia badania piersi jest 2-3 dzień po miesiączce. Jeżeli kobieta już nie miesiączkuje, powinna wybrać na badanie jeden, zawsze ten sam dzień w miesiącu. Począwszy od 20 roku życia, systematyczne samobadanie piersi powinno stać się nawykiem kontunuowanym przez całe życie.
Możliwe nieprawidłowości piersi dotyczyć mogą:
  • miąższu
  • brodawki i otoczki
  • skóry

Samobadanie składa się z dwóch etapów:

  • oglądania
  • badania palpacyjnego

Etap oglądania:

W piersi podczas samobadania kobieta może wykryć pojedyncze, ograniczone lub nieregularne guzy oraz zgrubienia. Niepokoić powinna przede wszystkim zmiana kształtu lub symetrii piersi. W trakcie badania obserwujemy skórę. Zwracamy uwagę czy nie uległ zmienie jej kolor lub ucieplenie, czy nie pojawiły się poszerzone podskórne naczynia żylne, pofałdowania, uwypuklenia, owrzodzenia skóry lub obraz tzw. skórki pomarańczy. Kobieta powinna zgłosić się do lekarza także, gdy zaobserwuje wciągnięcie ("odwrócenie") lub zmianę kształtu brodawki, wyciek z brodawki, drobne owrzodzenia i nie gojące się zmiany pokryte strupem w obrębie brodawki. Weryfikacji lekarskiej wymaga także ból w piersi lubjej okolicach, samoistny lub przy ucisku, obustronny lub jednostronny, o różnym nasileniu.
Aby dobrze przyjrzeć się piersiom należy stanąć nago przed lustrem i obserwując je poszukiwać zmian w kształcie, symetrii, zarysie (ryc.1-4). W tym celu należy:

Ryc. 1 Opuścić ręce swobodnie Ryc. 2 Unieść ręce do góry
Ryc. 3 Założyć ręce za głowę Ryc. 4 Oprzeć ręce na biodrach

Zmiana pozycji podczas oglądania piersi umożliwia uwidocznienie się tych partii ciała, które w innych okolicznościach pozostałyby niewidoczne (zwłaszcza u kobiet z obfitym biustem).

Ryc. 5 Oprzeć silnie ręce na biodrach jednocześnie pochylając tułów do przodu.

Etap badania palpacyjnego:

Przeprowadza się je w dwóch pozycjach: siedzącej lub stojącej oraz w położeniu na plecach. Badanie w pozycji leżącej jest niezbędne do zbadania dolnych kwadrantów, szczególnie w przypadku większych piersi. Badanie wykonujemy ruchami okrężnymi, półkolistymi i linijnymi, uciskając pierś płasko ułożonymi palcami (głównie palcami: wskazującym, środkowym, serdecznym). Powtórzenie tych samych ruchów w tym samym obszarze piersi podnosi stopień dokładności badania (ryc. ....). Tę część badania proponujemy wykonać pod prysznicem lub przy użyciu kremu do masażu. Zbadać należy całą pierś. Pamiętajmy o zbadaniu piersi w kierunku pachy (górna część piersi położona na klatce piersiowej) i okolicy fałdu podpiersiowego. Najlepiej podzielić sobie w wyobraźni pierś na cztery kwadranty - tak by podczas badania nie pominąć żadnego kawałka piersi (ryc. ). Badania kończymy, badając dół pachowy w poszukiwaniu powiększonych wezłów chłonnych.

Ryc. 6 Wizualizacja podziału piersi na 4 części (tzw. kwadranty).

Badanie palpacyjne rozpoczynamy od sprawdzenia, czy nie ma wycieku płynu z brodawki:

Ryc. 7 Uciskając otoczkę brodawki, sprawdź czy nie wydobywa się z niej wydzielina.

Ryc. 8 Opuszkami palców uciskając uciskając pierś i jej okolice poszukuj zgrubień i guzków. Sprawdź czy nie masz powiększonych węzłów chłonnych w okolicach pachowych (czynności powtarzamy dla drugiej piersi).

Ryc. 9 Powtórz badania dla obu piersi w pozycji leżącej.